Zanim pobiegniesz do sklepu, usiądź i wypisz sobie na kartce kilka rzeczy. Ile telewizorów ma działać w domu? Czy na różnych telewizorach chcesz oglądać różne programy satelitarne naraz? Czy chcesz połączyć telewizję satelitarną z naziemną w jednej instalacji? Odpowiedzi decydują o tym, co musisz kupić i jak to połączyć. Jeśli masz jeden telewizor – sprawa jest prosta. Ale już przy dwóch lub trzech odbiornikach trzeba pomyśleć, jak rozprowadzić sygnał, żeby każdy działał niezależnie.

Wypisz też, gdzie zamontujesz antenę. To nie jest bez znaczenia – miejsce na montaż anteny satelitarnej określa, jaki uchwyt kupisz i jak poprowadzisz kabel. W bloku balkon to zazwyczaj jedyne sensowne miejsce. W domu jednorodzinnym masz więcej opcji: elewacja, komin, maszt na dachu. Im niżej zamontujesz antenę, tym łatwiej ją serwisować i odgarniać śnieg zimą. Instalacja wysoko na dachu oznacza, że po wichurze albo opadach będziesz musiał wchodzić na dach, żeby skorygować ustawienie albo oczyścić konwerter.

• Ile telewizorów planujesz podłączyć?
• Czy chcesz odbierać telewizję naziemną obok satelitarnej?
• Czy przewidujesz dołożenie kolejnych odbiorników?
• Z jakiego satelity chcesz odbierać programy?
• Gdzie zamontujesz antenę?

Antena satelitarna – jaki model i jaką wielkość

Na polskim rynku królują anteny offsetowe – mają owalną czaszę ustawioną pod kątem do ramienia, na którym wisi konwerter. Stalowa czasza jest tania i solidna, ale po kilku latach może pojawić się na niej rdza. Antena aluminiowa nie rdzewieje i jest lżejsza, ale kosztuje więcej. Czasze z tworzywa są najlżejsze, jednak przy silnym wietrze bywają mniej sztywne i mogą się odkształcać, co przekłada się na gorszy odbiór.

Średnica czaszy to parametr, od którego zależy jakość odbioru. Dla satelity Hot Bird, z której korzysta większość polskich widzów, w centralnej Polsce wystarcza antena 80 cm. Modele takie jak Corab ASC 80 czy Triax TD 78 znajdziesz w cenie 105–160 zł. Jeśli sygnał dociera słabiej albo chcesz mieć zapas na deszczowe dni – bierz antenę 90 cm, na przykład aluminiową Corab COR-900 SAE AL za około 175–220 zł. Nie kupuj anten siateczkowych – mają duże straty sygnału. Na forach instalatorów można znaleźć opinie, że tanie anteny no-name 80 cm odbierają sygnał gorzej niż markowe anteny 60 cm sprzed kilkunastu lat. Marki warte rozważenia to Corab, Triax, Fuba i Televes.

Konwerter LNB – jak dobrać odpowiedni

Konwerter to ten mały gadżet na końcu ramienia anteny. Odbiera sygnał z czaszy, zamienia go na niższą częstotliwość i przesyła kablem do dekodera. Konwerter jednowyjściowy (Single) wystarczy na jeden dekoder. Dwuwyjściowy (Twin) przydaje się, gdy masz dekoder z nagrywaniem, który potrzebuje dwóch kabli. Czterowyjściowy (Quad) obsłuży cztery odbiorniki, a ośmiowyjściowy (Octo) – osiem.

Jeśli chcesz odbierać programy z dwóch satelitów naraz – na przykład Hot Bird i Astra – zastosuj konwerter monoblock. To dwa połączone konwertery z wbudowanym przełącznikiem, montowane na jednym ramieniu. Występują w wersjach Single, Twin i Quad. Przy instalacjach na więcej niż 8 odbiorników stosuje się konwerter Quatro razem z multiswitchem.

Nie oszczędzaj na konwerterze. Markowe modele Inverto, Triax czy Televes kosztują niewiele więcej niż tanie zamienniki, a różnica w jakości bywa widoczna – zwłaszcza przy deszczu, kiedy tani konwerter traci sygnał, a markowy nadal działa. Konwerter Single marki Inverto kupisz za około 20–25 zł, wersja Twin to wydatek około 55–80 zł, a Quad około 80–120 zł.

Kabel koncentryczny – dlaczego jakość ma znaczenie

Kablem płynie cały sygnał. Jeśli użyjesz kiepskiego przewodu, nawet najlepsza antena nie da dobrego obrazu. Kabel do telewizji satelitarnej musi mieć impedancję 75 ohm i niską tłumienność. Stare kable z czasów telewizji analogowej nie nadają się do instalacji satelitarnej – mają zbyt duże tłumienie w paśmie wyższych częstotliwości.

Jednym z najpopularniejszych kabli na polskim rynku jest Triset-113. Ma żyłę wewnętrzną o średnicy 1,13 mm, gęsty oplot z włókien miedzianych i tłumienność poniżej 21 dB na 100 m w paśmie satelitarnym. Cena to około 2,60–3,20 zł za metr, a rolka 100 m kosztuje około 270–300 zł. Wersja żelowana Triset-113 PE ma warstwę żelu pod płaszczem, co chroni przed wilgocią – to ważne przy instalacji zewnętrznej.

Przy prowadzeniu kabla pamiętaj: nie zginaj go ostro – promień gięcia to minimum 5-krotność średnicy zewnętrznej (przy 6,8 mm to co najmniej 34 mm). Nie naciągaj kabla na siłę. Każde uszkodzenie oplotu albo zagięcie żyły środkowej to strata sygnału. Kabel prowadź rurą ochronną albo korytkiem, zwłaszcza na zewnątrz. Otwór w ścianie, przez który kabel wchodzi do budynku, skieruj lekko w dół na zewnątrz – dzięki temu woda nie będzie spływać wzdłuż kabla do środka.

Jak założyć złącze na kabel

Złącze typu F to standard w instalacjach satelitarnych. Założenie go brzmi prosto, ale źle założone złącze to jedna z najczęstszych przyczyn problemów z sygnałem.

• Odizoluj około 15 mm płaszcza zewnętrznego kabla, uważając, żeby nie uszkodzić oplotu.
• Wywiń oplot na zewnątrz, na płaszcz kabla. Sprawdź, że żadne włókna nie dotykają żyły środkowej.
• Odizoluj około 10 mm izolacji z żyły środkowej, zostawiając miedziany drut odkryty.
• Nakręć złącze F na kabel, przekręcając w prawo. Oplot musi być pod spodem nakrętki, a żyła środkowa ma wystawać około 2 mm ponad krawędź złącza.
• Dokręć delikatnie kluczem albo kombinerkami – nie na siłę, bo uszkodzisz gwint albo zmiażdżysz kabel.

Najczęstszy błąd to zagięcie włókien oplotu do wewnątrz, w stronę żyły środkowej. Nawet jeden włosek stykający się z żyłą powoduje zwarcie i całkowitą utratę sygnału. Sprawdź to dokładnie przed dokręceniem złącza.

Rozprowadzenie sygnału na kilka telewizorów

Gdy masz więcej niż jeden telewizor, musisz rozdzielić sygnał z anteny. Wybór zależy od tego, czy każdy telewizor ma odbierać inny program niezależnie, czy wystarczy ten sam na wszystkich odbiornikach.

Najprostsze rozwiązanie to konwerter z wieloma wyjściami – Twin, Quad lub Octo. Od każdego wyjścia prowadzisz osobny kabel do dekodera. Każdy dekoder działa niezależnie. Wadą tego rozwiązania jest oczywiście ilość kabli – przy Octo musisz poprowadzić aż 8 przewodów od anteny.

Alternatywą jest system Unicable – pozwala podłączyć kilka dekoderów jednym kablem. Sygnał jest dzielony w różnych pasmach częstotliwości, więc każdy dekoder odbiera inny program. Trzeba jednak używać dekoderów kompatybilnych z Unicable.

W instalacjach łączących sygnał satelitarny z naziemnym stosuje się multiswitch. Przyjmuje sygnał z konwertera Quatro (4 kable z anteny satelitarnej) oraz z anteny naziemnej, a potem rozdziela na gniazda. Multiswitch 5/4 kosztuje około 147–200 zł, wersja 5/8 z ośmioma wyjściami to wydatek około 150–260 zł. Do każdego gniazda prowadzisz jeden kabel.

Telewizja naziemna DVB-T2

Telewizja naziemna działa inaczej niż satelitarna – sygnał nadawany jest z naziemnych nadajników. W Polsce obowiązuje standard DVB-T2 z kodowaniem HEVC. Większość telewizorów z ostatnich lat ma wbudowany tuner DVB-T2 HEVC, ale starsze mogą go nie mieć i wtedy trzeba dokupić zewnętrzny tuner.

Antena zewnętrzna to zazwyczaj kierunkowa konstrukcja typu Yagi. W mieście, gdzie stoi dużo budynków blisko siebie i nadajnik jest niedaleko, wystarczy antena z niewielkim zyskiem, na przykład Dipol 19/21-69 za 60–100 zł. Dalej od nadajnika potrzebujesz anteny o większym zysku – modele z serii Dipol A2810 kosztują około 120–155 zł. Do anteny w miejscu ze słabym sygnałem dochodzi wzmacniacz z filtrem LTE, na przykład Spacetronik AGC 20 dB za około 50–70 zł. Filtr LTE jest potrzebny, bo nadajniki telefonii komórkowej w sąsiednim paśmie mogą zakłócać odbiór. Bez filtra obraz może się sypać albo znikać, mimo że antena jest dobrze ustawiona.

Antenę naziemną ustawia się w kierunku najbliższego nadajnika. Nie trzeba tu wielkiej precyzji – wystarczy obrócić antenę tak, żeby sygnał był najsilniejszy. W wielu miejscach antenę naziemną można zamontować na strychu pod dachem – nie musi stać na zewnątrz, jeśli sygnał jest wystarczająco mocny.

Dekodery i moduły CAM

Do odbioru kodowanych pakietów satelitarnych potrzebujesz dekodera albo modułu CAM. Canal+ oferuje dekodery Ultrabox+ 4K, Dualbox+ 4K (z dwoma tunerami) oraz Canal+ BOX+. Dekodery 4K są dostępne tylko na wynajem. Jedynie model HD WiFiBox+ (Sagemcom DSIW74) można kupić na własność w ofercie prepaid. Do telewizorów ze złączem CI+ Canal+ oferuje moduł CAM ECP – pozwala oglądać programy bez dodatkowego dekodera, wystarczy wsunąć go w slot CI+.

Polsat Box ma dekodery Polsat Box 4K, Polsat Box 4K Lite i Soundbox 4K (ze wbudowanym głośnikiem). Dekodery 4K również są dostępne na wynajem. Model Evobox Stream bywa dostępny w sklepach RTV na własność. Dla telewizorów ze złączem CI+ jest moduł CAM CI+.

Moduł CAM to wygodne rozwiązanie, jeśli nie chcesz dodatkowego urządzenia pod telewizorem. Musisz jednak sprawdzić, czy twój telewizor współpracuje z danym modułem – nie wszystkie modele na to pozwalają.

Jak ustawić antenę satelitarną

Ustawienie anteny to trzy parametry: azymut, elewacja i skręt konwertera. Na satelitę Hot Bird antenę ustawia się na południe z bardzo niewielkim odchyleniem na zachód. Elewacja dla Hot Birda w okolicach Warszawy wynosi około 29–30 stopni. Skręt konwertera – przy Hot Birdzie w Polsce ustawia się go prawie pionowo, z minimalnym przechyłem.

Zanim zaczniesz kręcić anteną, sprawdź, czy masz czystą linię widzenia w kierunku południowym. Drzewa, budynki i inne przeszkody skutecznie uniemożliwią odbiór. Jeśli sąsiadujący budynek stoi dokładnie na południe od twojego okna – musisz szukać innego miejsca.

Proces ustawiania: przykręć uchwyt anteny do ściany lub balkonu solidnie. Nałóż antenę na uchwyt, ale nie dokręcaj śrub mocno – potrzebujesz luzu. Podłącz kabel od konwertera do dekodera i włącz dekoder. Znajdź w menu wskaźnik siły i jakości sygnału. Powoli kręć anteną w lewo i prawo, obserwując wskaźnik. Gdy znajdziesz pozycję z najsilniejszym sygnałem – dokręć śruby. Możesz użyć aplikacji w telefonie połączonej z dekoderem przez Wi-Fi – takie funkcje mają dekodery Polsat Box i Canal+.

Gdy nie możesz złapać sygnału, sprawdź po kolei: kable, złącza, konwerter i upewnij się, że nie ma przeszkody w kierunku satelity. Jeśli po godzinie kręcenia sygnału nie ma – warto wezwać instalatora, który przyjedzie z profesjonalnym miernikiem i ustawi antenę w kilkanaście minut.

Typowe usterki i jak je usunąć

Większość problemów z telewizją satelitarną i naziemną da się rozwiązać samodzielnie.

• Brak sygnału po deszczu lub śniegu – śnieg zasypał konwerter albo woda dostała się do złącza. Oczyść konwerter, sprawdź złącze – jeśli jest mokre, wysusz je i zabezpiecz taśmą izolacyjną albo silikonem.
• Sygnał zanika przy wietrze – antena się przesuwa. Sprawdź śruby mocujące. Jeśli ramię konwertera jest wygięte – wyprostuj je albo wymień.
• Obraz zacina się przy ładnej pogodzie – kabel jest uszkodzony albo złącze jest źle założone. Sprawdź złącza na obu końcach kabla. Stary kabel z czasów analogowej telewizji – wymień na nowy.
• Na niektórych programach brak obrazu – antena jest źle ustawiona. Skoryguj ustawienie, sprawdzając wskaźnik sygnału na dekoderze.
• Zakłócenia na telewizji naziemnej – sprawka nadajników LTE w pobliżu. Rozwiązanie to filtr LTE wpięty między antenę a telewizor albo wzmacniacz z wbudowanym filtrem.

Jeśli po sprawdzeniu tych rzeczy problem nie ustępuje, prawdopodobnie uszkodzony jest konwerter albo dekoder. Konwerter możesz wymienić samodzielnie – odkręcasz stary, przykręcasz nowy. Przy dekoderze z abonamentu zgłoś usterkę operatorowi.

Często zadawane pytania

Jak sprawdzić, czy w moim miejscu da się odebrać sygnał z satelity?

Wyjdź na zewnątrz i popatrz na południe. Jeśli masz czystą linię widzenia – bez wysokich drzew i budynków – sygnał powinien być dobrej jakości. Możesz skorzystać z aplikacji na telefon, które pokazują kierunek na satelitę za pomocą kamery. W wielu blokach sąsiedzi mają już anteny na balkonach – to dobry znak, że sygnał jest odbierany w tym miejscu.

Czy antenę satelitarną można montować na balkonie?

Tak, to jedno z najczęstszych miejsc montażu w blokach. Używasz uchwytu balkonowego przykręcanego do barierki. Upewnij się, że balustrada jest na tyle solidna, żeby utrzymać antenę przy wietrze. Warto sprawdzić regulamin wspólnoty – niektóre zabraniają montażu anten na elewacji.

Czy mogę połączyć sygnał satelitarny i naziemny w jednym kablu?

Tak, do tego służy multiswitch albo sumator sygnałów. Multiswitch przyjmuje sygnał z anteny satelitarnej i naziemnej, a potem rozdziela na gniazda. W pokoju przy gnieździe musisz mieć rozdzielacz, który oddziela sygnał satelitarny od naziemnego. Odbiornik satelitarny dostaje sygnał z wyjścia SAT, a telewizor – z wyjścia TV.

Jaki kabel wybrać do instalacji na zewnątrz?

Kabel żelowany – na przykład Triset-113 PE. Żel pod płaszczem chroni przed wilgocią. Zwykły kabel bez żelu nadaje się tylko do instalacji wewnątrz budynku. Przy prowadzeniu kabla przez otwór w ścianie skieruj go lekko w dół na zewnątrz – woda nie będzie spływać wzdłuż kabla do środka.

Czy antena pokojowa wystarczy do odbioru DVB-T2?

To zależy od odległości od nadajnika. W mieszkaniu blisko nadajnika antena pokojowa ze wzmacniaczem może wystarczyć. Modele z zyskiem około 28–42 dB kosztują od 40 do 100 zł. W domu jednorodzinnym, dalej od nadajnika, antena zewnętrzna jest zawsze lepsza. Antenę pokojową można wypróbować jako rozwiązanie tymczasowe – jeśli działa, nie musisz montować zewnętrznej.